ساختار جمله در انگلیسی در ظاهر ساده است، اما همین سادگی نظم دقیقی دارد که اگر درست فهمیده شود، کل مسیر یادگیری زبان روشنتر و منطقیتر جلو میرود. جمله انگلیسی بر پایه رابطهی روشن میان «فاعل»، «فعل» و «مفعول» ساخته میشود و همین ستون اصلی تعیین میکند جمله خبری باشد، سوالی شود یا حالت منفی پیدا کند.
جایگاه هر کدام از اجزای جمله ثابت نیست، اما منطق جابهجایی آنها کاملاً قانونمند است؛ به همین دلیل اگر زبانآموز به جای حفظ کردن قواعد پراکنده، منطق این چیدمان را بفهمد، میتواند هر جملهای را تحلیل کند، بسازد، تغییر دهد و بدون وابستگی به الگوهای حفظی، به زبان مسلطتر شود. اگر به یک آموزشگاه زبان در اصفهان میروید بد نیست در خصوص این چالش با استاد خود صحبت کنید.
فرمول جمله سازی انگلیسی پایه (SVO)
در سادهترین و پایهایترین سطح، جملهسازی در زبان انگلیسی روی یک ریل ثابت حرکت میکند؛ ریل مشهوری که با نام SVO شناخته میشود. یعنی اول «فاعل»، بعد «فعل» و در ادامه «مفعول». اگر این خط مستقیم در ذهن جا بیفتد، حتی بدون حفظ کردن دهها قانون دستوری، میتوان جملههای درست و تمیز ساخت. تمام جملههای خبری ساده، همین نظم را دنبال میکنند و هر تغییری در زمان یا معنا، باز هم روی همین چارچوب سوار میشود.
فرمول جمله سازی در زبان انگلیسی:
Subject → Verb → Object
فاعل → فعل → مفعول
مثال ساده و قابل لمس:
I read books
- I = فاعل
- read = فعل
- books = مفعول
یا:
She plays piano
- She = فاعل
- plays = فعل
- piano = مفعول
اگر جمله مفعول نداشته باشد، ساختار به شکل S + V باقی میماند؛ یعنی جمله ناقص نمیشود، فقط نیازی به مفعول نیست:
- He sleeps
- The dog runs
هر زمان بخواهیم زمان جمله را تغییر دهیم، فقط فعل مطابق زمان عوض میشود و مسیر جمله همچنان خطی میماند. یک تمرین جمله سازی انگلیسی:
I read books → I will read books → I am reading books
ساختار انواع جملات در انگلیسی (تغییر جایگاهها)
ساختار جمله در زبان انگلیسی با جابهجایی هوشمندانه عناصر جمله تغییر میکند؛ همان فعل و همان فاعل، اگر جای خود را عوض کنند، معنای جمله از خبری به سوالی یا منفی تبدیل میشود. کسی که این منطق را بفهمد، دیگر گرامر را حفظ نمیکند، بلکه آن را میفهمد. هسته جمله انگلیسی همیشه بر پایه فاعل و فعل بنا میشود، اما حضور فعل کمکی، جای آن و اضافه شدن واژههای منفی یا نشانههای پرسشی، حالت جمله را تعیین میکند.
ساختار جملات سوالی در زبان انگلیسی
در زبان انگلیسی زمانی که جمله از حالت خبری به سوالی تبدیل میشود، جایگاه فعل کمکی تغییر میکند. اگر جمله دارای فعل کمکی باشد، فعل کمکی به ابتدای جمله میآید و بعد از آن فاعل قرار میگیرد. در جملههایی که فعل کمکی ندارند، از do / does / did استفاده میشود و همین عنصر نقش تغییردهنده ساختار را بر عهده میگیرد.
جمله سوالی باید آهنگ پرسشی داشته باشد، اما از منظر ساختار دستوری، مهمترین نشانه همان جابهجایی فعل کمکی و فاعل است. در سوالهای دارای فعل to be نیز خود فعل به ابتدای جمله منتقل میشود. در سوالهای wh-question ابتدا واژه پرسشی، سپس فعل کمکی و بعد فاعل میآید و ساختار همچنان بر پایه همین منطق حرکت میکند.
نحوه ساخت جملات منفی در انگلیسی
برای منفی کردن جمله در انگلیسی، منطق جمله دست نمیخورد، فقط همان فعل کمکی نقش کلیدی دارد و not به آن متصل میشود. اگر جمله فعل کمکی داشته باشد، تنها کافی است not به همان فعل اضافه شود.
اگر جمله فعل کمکی نداشته باشد، مجبور به استفاده از do / does / did هستیم و not به همین فعل اضافه میشود. در جملههای دارای to be نیز خود فعل با not منفی میشود. نکته مهم این است که ساختار جمله خبری همچنان برقرار میماند و تنها نشانه منفیسازی وارد جمله میشود.
| نوع جمله | ساختار کلی | مثال خبری | مثال منفی | مثال سوالی |
| جمله با فعل کمکی | Subject + Auxiliary + Verb | She is happy | She is not happy | Is she happy? |
| جمله بدون فعل کمکی | Subject + Verb | He works | He does not work | Does he work? |
| گذشته ساده بدون فعل کمکی | Subject + Verb (Past) | They went | They did not go | Did they go? |
| سوال با کلمه پرسشی | Wh- + Auxiliary + Subject + Verb | – | – | Where does he live? |
جایگاه قیدها در ساختار جمله انگلیسی
جایگاه قیدها در ساختار جمله انگلیسی اگر درست شناخته شود، جملهسازی بسیار روانتر میشود و دیگر پرسش همیشگی «قید را کجا بگذارم؟» از بین میرود. قیدها برای توضیح چگونگی انجام کار، زمان وقوع اتفاق، مکان انجام عمل و حتی میزان تکرار آن وارد جمله میشوند و هر کدام جایگاه مشخصی دارند. انگلیسی زبان بیقاعدهای نیست؛ اگر منطق جایگاه قیدها در ذهن روشن باشد، میتوان بدون مکث، جمله ساخت و منظور را دقیق منتقل کرد.
قیدهای حالت، مکان و زمان (فرمول MPT)
قیدهای حالت، مکان و زمان معمولاً در پایان جمله قرار میگیرند و یک الگوی بسیار کاربردی برای به خاطر سپردن آنها وجود دارد که به آن فرمول MPT گفته میشود؛ یعنی ترتیب حرکت جمله از «چگونه» به «کجا» و در نهایت «چه زمانی». ابتدا قید حالت میآید تا نشان دهد عمل چگونه انجام شده، سپس مکان بیان میشود تا مشخص شود عمل در کجا اتفاق افتاده، و در پایان قید زمان قرار میگیرد تا زمان انجام کار روشن شود.
قیدهای حالت، مکان و زمان (فرمول MPT):
- قید حالت (چگونه؟) معمولاً بعد از فعل و مفعول میآید.
- بعد از آن قید مکان قرار میگیرد.
- در پایان، قید زمان میآید.
- ترتیب بهصورت: Manner → Place → Time
She worked carefully at home last night
قیدهای تکرار در کدام بخش جمله میآیند؟
قیدهای تکرار جایگاه متفاوتی نسبت به قیدهای حالت، مکان و زمان دارند و بیشتر در میانه جمله قرار میگیرند تا مستقیماً به فعل مرتبط شوند. این قیدها معمولاً قبل از فعل اصلی میآیند، چون به صورت مستقیم میزان رخ دادن عمل را توصیف میکنند. وقتی جمله دارای فعل کمکی باشد، قید تکرار بین فاعل و فعل اصلی قرار میگیرد و بعد از فعل کمکی مینشیند. در جملههای دارای فعل to be نیز قید تکرار بعد از خود فعل میآید، چون to be نقش مرکزی جمله را دارد و قید باید دقیقاً پس از آن ظاهر شود.
قیدهای تکرار در کدام بخش جمله میآیند؟
- قیدهای تکرار معمولاً در وسط جمله و نزدیک فعل قرار میگیرند.
- در جملههای دارای فعل ساده: قبل از فعل اصلی میآیند.
- در جملههای دارای فعل کمکی: بعد از فاعل و بعد از فعل کمکی قرار میگیرند.
- در جملههای دارای فعل to be: بعد از خود to be میآیند.
She always works – They have usually finished – He is often late
تبدیل جملات ساده انگلیسی به جملات طولانی و پیچیده
تبدیل جملههای ساده به ساختارهای طولانی و حرفهای، همان مهارتی است که سطح زبان انگلیسی را از ابتدایی به پیشرفته میرساند. وقتی جملهها فقط شامل فاعل و فعل و یک مفعول کوتاه باشند، بیشتر شبیه تمرین کتاب درسیاند. اما وقتی صفات بهدرستی کنار هم قرار بگیرند و جملات با کلمات ربط به هم متصل شوند، متن جان میگیرد و به زبان واقعی نزدیک میشود؛ دقیقاً همان سطح از پختگی کلام که داوطلبان برای موفقیت در آزمون آیلتس در اصفهان و کسب نمرات بالا در بخش رایتینگ به آن نیاز دارند.
صفات در ساختار جمله (ترتیب OSASCOMP)
برای توصیف اسم با چند صفت پشت سر هم، انگلیسی ترتیب مشخصی دارد که به آن OSASCOMP گفته میشود: Opinion → Size → Age → Shape → Color → Origin → Material → Purpose. یعنی اول نظر و برداشت کلی، بعد اندازه، سن، شکل، رنگ، ملیت یا منبع، جنس و در نهایت کاربرد.
جمله ساده:
This is a bag.
این فقط یک جمله ساده خبری است.
بعد از اضافه شدن صفات با نظم صحیح:
This is a beautiful large new round black Italian leather travel bag.
همان اسم «bag» حالا با نظم دقیق صفتها تبدیل به جملهای حرفهای و توصیفی شده است.
یک نمونه دیگر:
قبل :
She bought a car.
بعد:
She bought a wonderful small modern white German electric city car.
اینجا اگر ترتیب رعایت نمیشد، جمله ناخوشایند و اشتباه میشد. اما با OSASCOMP، جمله طولانی، طبیعی و استاندارد باقی میماند.
استفاده از کلمات ربط برای جملات مرکب
ابزار دوم برای حرفهای کردن متن، استفاده از کلمات ربط است. این واژهها جملههای کوتاه و جدا را به یک متن منسجم تبدیل میکنند. هرکدام شخصیت خاصی دارند؛ بعضی دلیل میآورند، بعضی تضاد میسازند و بعضی نتیجه میدهند.
نمونهها:
- because برای علت
- although برای تضاد
- so برای نتیجه
- while برای همزمانی
- that برای جملهسازی وابسته
جمله ساده
He studied hard. He passed the exam.
جمله ترکیبی و حرفهای
He studied hard, so he passed the exam with confidence.
مثال دیگر:
قبل
It was raining. We went out.
بعد
Although it was raining, we went out and enjoyed the evening.
و یک مثال کاملتر که عملاً از یک جمله ساده به یک متن کامل تبدیل میشود:
جمله خیلی ساده
She has a house.
تبدیل حرفهای با صفت + کلمات ربط
She has a beautiful large old white countryside house, which she inherited from her grandparents, and although it needs some renovation, it feels incredibly warm, peaceful, and full of memories.
اینجا چند اتفاق افتاده:
- صفات با نظم درست کنار هم آمدهاند.
- جمله وصفی با which اضافه شده.
- تضاد با although وارد شده.
- جمله احساسی پایانی جمله را انسانی و زنده کرده است.
تمرین عملی جمله سازی
اگر قرار باشد مهارت جملهسازی واقعاً عمیق شود، باید تمرینها بهجای حفظکردن قواعد، زبانآموز را وارد عمل کنند.
تمرین ۱: ساخت جملههای ساده با فرمول SVO
سه بخش زیر داده میشود؛ فقط کنار هم بگذارید و جمله بسازید.
- Subject: I / She / They / The teacher
- Verb: read / play / watch / build / like
- Object: books / piano / movies / houses / English
نمونهی انجام تمرین:
- I read books
- They watch movies
حالا خودتان ده ترکیب متفاوت بسازید.
تمرین ۲: تبدیل جمله ساده به منفی و سوالی
جملهی پایه را بگیرید و آن را به سه حالت تبدیل کنید: مثبت، منفی، سوالی.
جمله پایه: She works.
- She works.
- She does not work.
- Does she work?
۵ جمله دیگر خودتان انتخاب کنید و سهحالته کنید.
